طراحی فضاهای شهری و بازی برای کودکان، همواره از اهمیت ویژهای برخوردار بوده است؛ اما زمانی که پای کودکان دارای نیازهای خاص، به ویژه کودکان مبتلا به اختلال طیف اوتیسم، به میان میآید، این اهمیت دوچندان میشود. اوتیسم نوعی اختلال رشدی عصبی است که بیش از هر چیز بر ارتباطات اجتماعی، تعاملات رفتاری و حسی افراد تاثیر میگذارد. این کودکان به دلیل ویژگیهای خاص ذهنی و رفتاری خود، در درک و استفاده از فضاهای عمومی شهر با چالشهای متعددی رو به رو هستند. متأسفانه، در کشورمان در بسیاری از شهرها، طراحیهای موجود نه تنها پاسخگوی نیازهای این گروه نمیباشد، بلکه باعث حذف تدریجی آنها از زندگی اجتماعیشان و بازیهای گروهی نیز میشود.
کمبود فضاهای استاندارد برای بازی کودکان اوتیسم، از خلاهای جدی در طراحی شهری محسوب میشود. در این محتوا از کیان پارک قصد داریم به جزئیات طراحی فضای بازی و شهری برای کودکان اوتیسم و تجهیزات مورد نیاز و کاربردی برای آنها بپردازیم.
مزایای طراحی فضای بازی و شهری برای کودکان اوتیسم
ایجاد فضاهای شهری و بازی متناسب با نیازهای کودکان دارای اختلال طیف اوتیسم، نه تنها به ارتقاء کیفیت زندگی این کودکان کمک میکند، بلکه گامی مهم در جهت تحقق عدالت اجتماعی است. فضای بازی و شهری برای کودکان اوتیسم در بهبود تواناییهای شناختی، حسی، حرکتی و اجتماعی این کودکان تاثیر بسیار زیادی را دارد. ضمن اینکه فرصتی را برای مشارکت، تعامل و لذت از محیط شهری برای این دسته از کودکان فراهم میکند. حضور موثر کودکان اوتیسم در فضاهای عمومی در تقویت حس تعلق، اعتماد به نفس و کم شدن انزوای اجتماعی آنها تاثیرگذار میباشد.
از مزایای طراحی فضای بازی و شهری برای کودکان اوتیسم، موارد زیر هستند:
- تقویت مهارتهای حرکتی و تعادلی
- بهبود ارتباطات اجتماعی به واسطه تعامل با دیگر کودکان
- کم شدن اضطراب و استرس از طریق بازی در محیطی امن و قابل پیش بینی
- تقویت پردازشهای حسی به واسطه انجام بازیهای حسی و لمسی
- افزایش اعتماد به نفس و حس استقلال کودکان مبتلا به اوتیسم
- بهبود مهارتهای پایه به واسطه انجام بازیهای هدفمند
- کم شدن رفتارهای کلیشهای و تحریکپذیری
- ایجاد فرصت مشارکت خانوادهها در بازی و تعامل
- افزایش حضور اجتماعی و جلوگیری از انزوای کودک
تجهیزات و بازیهای مورد نیاز برای کودکان اوتیسم
کودکانی که به اختلال طیف اوتیسم مبتلا هستند، به فضاهایی نیاز دارند که نه تنها از نظر ایمنی و آرامش روانی انتخاب مناسبی باشد، بلکه امکان تخلیه انرژی، تقویت مهارتهای حسی حرکتی و رشد ارتباطات اجتماعی را نیز برای این دسته از کودکان فراهم کند.
انتخاب تجهیزات مناسب برای این فضاها در بهبود تجربه بازی این کودکان تاثیر بسیار زیادی را میگذارد. توصیه میشود برای طراحی فضای بازی این کودکان، انواع بازیها که بخشی از آنها را در جدول زیر آوردهایم، تهیه شود:
| انواع بازیها | توضیحات |
| بازیهای تعادلی
|
· تخته تعادل
· مسیر چوبی تعادلی · پلکانی نرم با سطوح ناهموار |
| بازیهای حسی | · جعبه شن یا میز شن با اسباببازیهای بافتدار
· حوضچه بازی با توپ · بازی با آب در حوضچههای کمعمق یا میز آب · سطحهای مختلف بافتدار برای لمس (چمن مصنوعی، سنگریزه، فوم نرم) · تونلهای پارچهای یا بادی برای خزیدن |
| بازیهای تقلیدی | · ست وسایل آشپزخانه کودک
· ست تعمیرات یا ابزار کودک · ست پزشکی یا پرستاری کودک · پازلهای تصویری نقش آفرینی (مثل مزرعه یا خانواده) |
| بازیهای آرام و فردی | · خانه بازی کوچک یا چادر کودک برای خلوت گزینی
· لگو و قطعات ساختنی بزرگ · پازلهای چوبی ساده · میز نور با اشکال مختلف برای بازی نوری · تخته وایت برد مغناطیسی با اشکال رنگی |
| بازیهای گروهی ساده با قوانین محدود
|
· حلقه پرتاب
· بولینگ نرم کودک · بازیهای تعقیب و گریز ساده با رنگ یا صدا · بازی با چتر رنگی گروهی |
| بازیهای هماهنگی چشم و دست | · توپ و حلقه پرتاب
· بازیهای نخ کردنی یا مهره ریزی بزرگ · بازیهای چکش زنی یا ضربه زن · تختههای شکل یابی با پین یا مغناطیس |
تجهیزات طراحی فضای باز برای کودکان اوتیسم
تجهیزات طراحی فضای باز برای کودکان اوتیسمبرای کاهش اضطراب، تحریک حسی کنترل شده و تقویت مهارتهای فیزیکی کودکان مبتلا به طیف اوتیسم، طراحی فضای باز انتخاب مناسب و موثری میباشد.
برای طراحی فضای باز نیز باید از تجهیزاتی مناسب استفاده شود که برخی از آنها را در ادامه آوردهایم:
- تاب و سرسره ایمن، پهن و کوتاه با مهار کامل
- الاکلنگ ایمن با مهار پشت و جانبی
- تونلهای خزیدن
- مسیرهای تعادلی
- سطوح حسی از جمله ماسه، شن و چمن مصنوعی
- وسایل تعادلی ثابت
- نیمکت پارکی سایهدار برای استراحت
- دستگاههای ورزشی پارکی مخصوص کودکان و افراد دارای نیاز ویژه
در طراحی فضای باز مناسب برای کودکان اوتیسم، میتوان از وسایل ورزشی پارکی استاندارد که قابل استفاده برای این دسته از کودکان هستند، استفاده کرد. تجهیزاتی که دارای ساختار ایمن و سادهای هستند و به این دسته از کودکان کمک میکنند تا مهارتهای حرکتی، تعادلی و عضلانی خود را تقویت نمایند.
تجهیزاتی که نام بردیم قابل نصب در پارکها، مدارس استثنایی، فضاهای درمانی و تفریحی هستند. شما عزیزان که قصد طراحی فضای بازی و شهری برای کودکان اوتیسم را دارید، میتوانید برای تهیه این تجهیزات، از ما در کیان پارک، مشاوره دریافت کنید.
نکات مهم برای طراحی فضایبازی مناسب کودکان اوتیسم
طراحی فضاهای شهری و زمینهای بازی برای کودکان دارای اختلال طیف اوتیسم، نیازمند درک عمیق از ویژگیهای شناختی، رفتاری و حسی آنها میباشد. کودکانی که مبتلا به اوتیسم هستند، چالشهایی از جمله اضطراب اجتماعی، حساسیتهای حسی، عدم توانایی در پردازش همزمان چندین محرک و نیاز به ساختار و پیشبینیپذیری در محیط را دارند. بنابراین مهم است با در نظر گرفتن این ویژگیها، طراحی فضای بازی و شهری برای کودکان اوتیسم با هدف کاهش تحریکات غیرضروری، افزایش حس امنیت، ایجاد فرصتهای کنترل شده برای تعامل و تقویت رشد مهارتهای حرکتی و اجتماعی صورت بگیرد.
در ادامه به مهمترین نکات برای طراحی فضای بازی و شهری برای کودکان اوتیسم اشاره کردهایم:
ایمنی فیزیکی و روانی
طراحی فضای بازی و شهری برای کودکان اوتیسم باید به گونهای باشد که خطرات فیزیکی را در آن به حداقل برساند و ضمن اینکه احساس امنیت روانی را در این دسته از کودکان ایجاد کند.
کاهش محرکهای حسی آزاردهنده
کودکان مبتلا به اوتیسم به نور شدید، صداهای بلند و رنگهای تند واکنش منفی را دارند. به همین دلیل باید در طراحی فضای بازی برای این دسته از کودکان، به سراغ رنگهای ملایم و نورپردازی غیرمستقیم رفت و هرگونه صدای آزاردهنده را حذف نمود.
طراحی فضاهای مرزبندی شده
فضاهای در نظر گرفته شده باید به صورت واضح و با مرزبندی طراحی شوند تا کودکان اوتیسم بتوانند عملکرد هر فضا را به راحتی درک کنند. در این جهت بهتر است از علائم بصری، خطوط راهنما و تفکیک عملکردی فضاها نیز استفاده شود.
ایجاد فضاهای آرامشبخش
فضاهایی برای خلوت گزینی و یا بازی فردی نیز باید در نظر گرفته شوند تا کودکان اوتیسم در صورت نیاز از محیط شلوغ فاصله بگیرند.
بازیهای تعاملی با کنترل اجتماعی
بازیهای در نظر گرفته شده باید کودکان اوتیسم را به تعامل با دیگران تشویق کنند؛ البته این بازیها باید با کنترل سطح تحریکات و همینطور پیش بینی امکان خروج از تعامل در صورت نیاز در نظر گرفته شوند.
تعدد گزینهها در نوع بازی
از آن جایی که هر کودک اوتیسم ویژگیهای منحصر به فردی دارد، باید تنوعی از بازیهای حرکتی، حسی، مشارکتی و فردی در محیط بازی برای این کودکان وجود داشته باشد.
مشارکت خانواده و مراقب
فضا باید طوری طراحی شود که والدین یا مراقبین بتوانند به راحتی در کنار کودک حضور داشته باشند و در صورت نیاز مداخله کنند.
سخن پایانی
طراحی فضاهای بازی و تجهیزات مناسب برای کودکان دارای اختلال اوتیسم، گامی موثر در راستای عدالت اجتماعی، ارتقاء کیفیت زندگی و احترام به تنوع نیازهای کودکان است. شناخت ویژگیهای رفتاری و حسی این کودکان و تامین فضاهایی امن، قابل پیشبینی و متناسب، میتواند تاثیر مستقیمی در رشد فردی و اجتماعی آنها داشته باشد.
ما در مجموعه کیان پارک با تولید تجهیزات فضای باز و دستگاههای ورزشی، گزینههای مناسبی را برای تجهیز فضای بازی و شهری برای کودکان اوتیسم داریم. برای دریافت مشاوره و اطلاع از تجهیزات کاربردی برای این منظور، با ما در کیان پارک تماس بگیرید.
بدون دیدگاه